Рада шикаст!

Дар парлумони Украина бӯҳрони ҷиддитарин аз оғози ҷанг алайҳи Русия аст.Он чӣ гуна пайдо шуд ва он барои тамоми кишвар чӣ маъно дошта метавонад?
Дар моҳи март Радаи олӣ ( парлумон) бояд қонунеро қабул мекард, ки дастгирии минбаъдаи Украина аз фонди байналмилалии асъор аз он вобаста аст. Ин ҳодиса рӯй надод: ҳадди аққал 226 вакил бояд ҳуҷҷатро тасдиқ мекарданд, аммо танҳо 168 нафар овоз доданд. Ва ин дар ҳолест, ки аз соли 2019 парлумони Украина таҷрибан якҳизбӣ аст ва аз ҷониби ҳизби Зеленский “Хизматгори халқ” ташкил шудааст. Бо вуҷуди ин, муносибати президент ва Рада ҳамеша душвор буд ва дар пасманзари ҷанг ва тафтишоти зиддикоррупсионӣ, ки тобистони соли 2025 оғоз ёфт, боз ҳам печидатар шуд. Бисёриҳо чунин мешуморанд, ки бӯҳрони кунунии парлумон аз оғози ҷанг ҷиддитарин аст ва ин нишонаи бӯҳрони амиқи сиёсӣ дар саросари кишвар аст. Бо дархости “Медуза” рӯзноманигори украинӣ Константин Скоркиннавишт, ки чаро ин ҳодиса рух дод ва ба чӣ оварда мерасонад.
Дафтари Зеленский аз ибтидо ба кори Рада таъсир мерасонд
Даъвати нӯҳуми кунунии радаи Олӣ барои таърихи Украинаи мустақил беназир аст.
Якум, бо сабаби ҷанги пурра, интихоботи парлумонӣ сари вақт баргузор нашуд ва вакилон кори худро идома доданд, гарчанде ки ваколатҳои он расман дар соли 2024 ба анҷом расида буд.
Дуюм, пас аз интихоботи соли 2019 дар парлумон аксарияти яккаҳизбӣ ташкил карда шуд, ки аз ҷониби ҳизби тарафдори президентии “Хизматгори халқ” намояндагӣ мекард ва 254 мандат гирифт (барои аксарияти конститутсионӣ 226 мандат лозим аст). Ин ба Владимир Зеленский имкон дод, ки ҳукуматро ташкил кунад ва дар маҷмӯъ раванди сиёсиро бидуни назардошти шарикони эҳтимолии эътилоф ё мухолифин пеш барад. Моҳҳои аввали Рада, тавре ки роҳбари фраксияи “Хизматгори халқ” Давид Арахамия изҳор дошт,бо аксарияти овозҳо, фраксия ҳамаи қонунҳоеро, ки президент ва ҳукуматро ба парлумон мефиристоданд, дастгирӣ мекард. Ин ба паст шудани сифати лоиҳаҳои қонун оварда расонид: дар солҳои 2019-2020 беш аз нисфи онҳо аз ҷониби идораи асосии илмӣ-экспертии Рада фикру мулоҳизаҳои манфӣ гирифтанд, ки назорат мекунад, ки ҳамаи ҳуҷҷатҳо дар парлумон бо Конститутсия ва қонунгузории амалкунанда мувофиқат мекунанд ё не.
Масалан, моҳи сентябри соли 2019 дар дохили фраксия низоъи бузург ба тағйирот ба кодекси ҷиноятӣ, ки аз ҷониби “Хизматгори халқ”оғоз гардид, сабаб шуд. Онҳо бояд ба тафтишот ва кофтукоби вакилон бе розигии Рада иҷозат медоданд. Ин бори аввал буд, ки ҳизби ҳоким барои лоиҳаи қонуни худ овоз надод. Баҳси дигари ҷиддӣ дар парлумон соли 2020 дар ҷараёни баҳсҳо оид ба ислоҳоти аграрии Зеленский рух дод. Моҳияти он аз бекор кардани мораторий ба созишномаҳои хариду фурӯши замин иборат буд, ки аз соли 2001 дар Украина амал мекард ва ба пайдоиши “бозори соягӣ” оварда расонид. Ислоҳот ҳама маҳдудиятҳоро бартараф накард: тибқи қонун, замини Украина ҳанӯз ҳам ҳуқуқи харидани хориҷиёнро надошт, инчунин тамаркузи заминҳои калон дар як даст манъ карда шуд.
Аммо аксарияти вакилон ба ҳар ҳол қатъиян мухолиф буданд ва ба лоиҳаи ислоҳот шумораи рекордӣ (беш аз чор ҳазор) ислоҳот пешниҳод карданд. Ин муқовимат сабабҳои гуногун дошт. Аз як тараф, ба вакилон лоббистони тиҷорати калон, ки ба нигоҳ доштани “бозори соягӣ” манфиатдор буданд, таъсир расониданд, аз тарафи дигар қариб нисфи украиниҳо зидди ислоҳот буданд. Онҳо метарсиданд, ки дар шароити фасод олигархҳо заминро харида, деҳқонони хурдро хароб мекунанд. Аммо тааҷҷубовартарин барои Зеленский эътироз ба ислоҳоти фраксияи тарафдори президент буд. Президент маҷбур шуд, ки шахсан вакилонро водор кунад, ки кушодани бозори заминро дастгирӣ кунанд. Дар вақти овоздиҳии ниҳоӣ дар шаби 31 марти соли 2020, Зеленский ба кӯмаки баъзе мухолифин ва вакилони берун аз фраксия ниёз дошт, то аксарияти қатъии 259 овозро ҷамъ оварад, зеро дар байни ҳизби “хизматгори халқ” танҳо 206 нафар овоз дода буданд.
Пас аз ин, Дафтари президент фишорро ба парлумон афзоиш дод. Онҳое, ки ба ташаббусҳои президентӣ овоз надоданд, ба таври даврӣ ба бонк даъват карда шуданд ва вакилон маҷбур шуданд, ки аз санҷиши полиграфӣ гузаранд. То исбот кунанд, ки онҳо барои ноком шудани лоиҳаҳои қонуни пешниҳодкардаи Зеленский ба он манфиатдор нестанд, пора нагирифтаанд. Дар ҳамон давра, офис кӯшиш кард, ки қонунро дар бораи мандати императивӣ бозхондани ваколатҳои депутатӣ дар сурати аз фраксия баромадани депутат — мажоритарӣ (парлумон ин идеяро тасдиқ накард) фурӯшад.Фишори офис ба Рада боиси истеъфои спикер Дмитрий Разумков (“Хизматгори халқ”) шуд, ки ин вазифаро дар солҳои 2019-2021 ишғол карда буд. Вай мухолифи “турборежим” дар раванди қабули қонунҳое буд, ки аз ҷониби дастаи Зеленский пешбарӣ карда мешуданд.Низоъи дастаи президент ва парлумон пас аз оғози ҷанги пурра бадтар шуд аз як тараф, ҳузури аксарияти якҳизбӣ дар Рада таъсири мусбат дошт: Он имкон дод, ки ба ниёзҳои мудофиа зуд вокуниш нишон диҳад. Парлумон фавран сафарбаркунии умумӣ ва ҷорӣ кардани вазъияти ҷангиро дастгирӣ кард, зуд қонунҳоро дар бораи интиқоли иқтисодиёт ба релсҳои ҳарбӣ ва ҳифзи иҷтимоӣ дар шароити ҷанг қабул кард. Ҳамзамон, Рада ислоҳоти пурмазмуни идоракунии давлатиро идома дод. Масалан, дар солҳои 2022-2023 вакилон тартиби нави интихоби судяҳои суди конститутсиониро пешниҳод карданд. Ҳоло номзадҳоро коршиносони мустақил (аз ҷумла байналмилалӣ) бодиққат тафтиш мекунанд, ки бидуни тасдиқи онҳо судя таъин карда намешавад, аз тарафи дигар, нақши парлумон дар сиёсат кам шудан гирифт. Ба гуфтаи манбаи ” Ҳақиқати Украина ” дар фраксияи” Хизматгори халқ”, дар дафтари президент “фикр мекунанд, ки” хизматгорон”барои ҳама чизҳои зарурӣ овоз медиҳанд, зеро Зеленский онҳоро ба қудрат овард”. Аммо, даҳҳо вакилони “Хизматгори халқ” моҳи марти соли 2024 ба роҳбарият гуфтанд, ки мехоҳанд мандатҳояшонро супоранд, зеро “ба равандҳои давлат таъсир намерасонанд”, “нақши худро дар шодмонӣ ва маънои дар он ҷо буданро намебинанд”, илова намуд ин манбаъ дар сӯҳбат бо нашрия.
Худи мақоми депутатӣ ба депутатҳо нороҳатиҳои зиёд овард: масалан, ҳамон соли 2024 бо сабаби сӯиистифодаи алоҳида барои ҳамаи депутатҳо маҳдудиятҳо дар сафарҳои хориҷӣ ҷорӣ карда шуданд. Сабаб дарозтатарин сафари” хизматгори халқ” ” Алексей Кунитский ба Исроил дар доираи ҳамкории байнипарлумонӣ буд. Тибқи нақша, он бояд панҷ рӯз давом мекард, Аммо Кунитсккий се ҳафта дар хориҷа буд ва инчунин ба ИМА сафар намуд. Илова бар ин, вакилон то абад таҳти назорати молиявӣ қарор мегиранд: ҳатто пас аз анҷоми вакилӣ дар Рада.”Ҳеҷ гоҳ дар таърихи парламентаризми украинӣ вакилони халқ мисли имрӯза камтаъсир набуданд”, — гуфт сиёсатшиноси украинӣ Владимир Фесенко дар моҳи августи соли 2024. Вай қайд кард, ки даъвати ҳозира дар шароити доимии фавқулодда кор мекунад, ки дар он “президенти Украина, ҳокимияти иҷроия ва инчунин сохторҳои қудратӣ ҳам ҳастанд, аммо мақомоти намояндагии ҳокимият нақши ҳалкунанда мебозанд”.
Муносибатҳои президент ва парлумон дар тобистони соли 2025 ба таври ниҳоӣ бад шуданд, вақте ки дар тӯли ду ҳафта Рада аввал маҳдудиятҳои салоҳиятҳои сохторҳои мустақили зиддикоррупсионӣ, – бюрои миллии зиддикоррупсионӣ (НАБУ) ва прокуратураи махсуси зиддикоррупсионӣ (САП) — ро дастгирӣ кард ва сипас шитобкорона бекор намуд. Барои кӯшиши маҳдуд кардани ваколатҳои НАБУ ВА САП он вақт маҳз Радаро танқид мекарданд. Аммо худи вакилон дар сӯҳбатҳои пӯшидаи ҳизбӣ аз фишори дастаи Зеленский ва ҳамкорони содиқи президент шикоят намуданд: “Ин соҳибони ҳаёт, ки интизори кортежҳои муҳофизатӣ ҳастанд”. Пас аз бекор кардани маҳдудиятҳои ба онҳо гузошташуда, НАБУ ВА САП тафтиши фасодро дар байни мансабдорон ва соҳибкорони баландпоя оғоз карданд. Соҳибкорон Тимур Миндич ва Александр Тсукерман аллакай соҳиби парванда шуданд, дар байни дигар иштирокчиёни эҳтимолии схема вазири собиқи энергетика Герман Галушенко ва вазири собиқи мудофиа Рустам Умаров ҳам ҳастанд.
Раиси дафтари президент Андрей Ермак низ дар ин парванда гумонбар дониста шуд. Моҳи ноябри соли 2025 Зеленский истеъфои ӯро тасдиқ кард. Яке аз онҳое, ки мехост “барканории Ермак” сурат гирад, (тибқи маълумоти “Украинская правда”), раиси фраксияи парлумонии “Хизматгори халқ” Давид Арахамия буд. Нашрия менависад, ки бо ин роҳ ӯ кӯшиш мекард, ки ба фраксия истиқлолияти худро дар назди Бонк барқарор кунад.
Буҳрони Рада муносибати ҷомеаро ба парлумон, ки одатан дар Украина эътимоди баланд надорад, бадтар мекунад.Пеш аз ҷанг бо Русия ба парлумон 68% украиниҳо эътимод надоштанд — ин рейтинги пасттарин дар байни ҳамаи мақомоти ҳокимият аст. Тибқи маълумоти Институти байналмилалии сотсиологии Киев (КМИС), сатҳи эътимод ба парлумон пас аз феврали соли 2022 аз 11% (соли 2021) то 35% (соли 2022) афзоиш ёфт, аммо пас аз он дубора то 13% дар соли 2024 коҳиш ефт.
Дар моҳи декабри соли 2025, тибқи маълумоти ҳамон КМИС ба Рада ҳамагӣ 12% украиниҳо эътимод доштанд,аммо 70% эътимод надоштанд. Буҳрон ба саботажҳои васеъмиқёс оварда расонид: Рада ҳатто ба қонунҳое, ки дастгирии Украина аз ҷониби Ғарб аз онҳо вобаста аст, муқовимат мекунад дар парлумон аксарияти тарафдори президент боқӣ мемонад. Аммо маълум нест, ки ое ин вазъ муддати дароз боқӣ мемонад ё не.
Тибқи маълумоти сомонаи радаи Олӣ дар моҳи марти соли 2026, дар фраксияи “Хизматгори халқ” 228 депутат мавҷуд аст; дар аввал онҳо 254 нафар буданд. Баъзеҳо ихтиёран фраксияро тарк карданд, дигарон аз он хориҷ карда шуданд. Вакили Херсон Алексей Ковалёв соли 2022 ба тарафи Русия гузашт ва баъдтар кушта шуд; тибқи як фарзия аз ҷониби хадамоти махсуси Украина, тибқи фарзияи дигар дар натиҷаи ҷанҷолҳои ҷиноятӣ.
Тибқи ҳисобҳои “Украинская правда”, мағзи аксарияти тарафдори президентӣ, яъне шумораи вакилоне, ки ба Зеленский комилан содиқ буданд, аз 170 180 то 120 130 нафар коҳиш ефт. Муовини аввали раиси фраксияи” Хизматгори халқ ” Андрей Мотовиловетс шумораи ин мағзро боз ҳам бадтар, – 111 овоз арзёбӣ мекунад. Барои қабули ташаббусҳои муҳим, “Хизматгори халқ” аллакай бояд ба кӯмаки иттифоқчиени вазъиятӣ, аз ҷумла гурӯҳҳои депутатӣ “Платформаи сулҳ” ва “Барқарорсозии Украина”, ки аз ҷониби депутатҳои ҳизби манъшудаи тарафдори Русия “платформаи Оппозитсионӣ барои ҳает” (ОПЗЖ) ташкил карда шуда буданд, муроҷиат кунад.
Аксарияти якҳизбӣ барҳам мехӯрад, агар танҳо се вакили ноҳияҳои аксарият аз фраксия хориҷ шаванд ва он 226 овози заруриро аз даст диҳад. Аз ин рӯ, вақте ки “Хизматгори халқ” моҳи марти соли 2026 ба таври мунтазам ба ҳангома кардани маҷлисҳо шурӯъ карданд, ин дар дафтари президент бӯҳрони ҷиддӣ ба бор овард.
Дар авҷи бӯҳрони парлумонӣ овоздиҳии 10 марти соли 2026 аз рӯи лоиҳаи қонуни no 14025 ба ҳисоб меравад. Тибқи ин қонун, платформаҳои онлайн — ба монанди маркетплейҳо ва хидматҳои иҷораи хона-бояд маълумотро дар бораи даромади корбарон ба хадамоти даромадҳои дохилӣ интиқол диҳанд. Илова бар ин, мақомоти андози Украина бояд маълумотро дар бораи даромади шаҳрвандони Украина дар платформаҳои хориҷии онлайн гиранд. Ҳамин тариқ, Украина мехоҳад ба системаи байналмилалӣ ворид шавад, ки дар он мақомоти андози кишварҳои гуногун маълумотро мубодила мекунанд, то корбарони платформаҳои рақамӣ даромади худро дар хориҷа пинҳон накунанд. Ин яке аз шартҳое мебошад, ки ба Киев хазинаи байналмилалии асъор (ХБА) пешниҳод кардааст. Дар акси ҳол, ХБА наметавонад дастгирии молиявиро ба Украина идома диҳад.
Дар ҷомеаи Украина ин санадро “зидди халқ” мешуморанд, зеро он аз ҷумла барои шахсони хусусӣ, ки чизҳоро онлайн мефурӯшанд, андоз ҷорӣ мекунад. Вай инчунин барои он танқид карда шуд, ки хидматҳои онлайнро вазифадор мекунад, ки маълумоти корбаронро ошкор кунад. Бар зидди лоиҳаи қонун фраксияҳои мухолиф ошкоро сафарбар карда шуданд. Баъзе вакилони “Хизматгори халқ” низ онро дастгирӣ нанамуданд.
Дар натиҷа, лоиҳаи қонун дар Рада ҳамагӣ 168 овоз ба даст овард.Зеленский аз овоздиҳии фраксия хеле норозӣ буд: агар Украина аз бонки байналмилалии асъор кӯмак нагирад, ба он бӯҳрони молиявӣ таҳдид мекунад. 15 март президент ба вакилони парлумон таҳдид кард, ки онҳоро бо қонун озод менамояд. “Вакилони халқ бояд ё дар парлумон тибқи қонунгузории Украина хидмат кунанд ё ман омодаам бо намояндагони парлумон қонуни тағйирот дар сафарбаркуниро муҳокима кунам, то вакилон ба ҷабҳа раванд. Агар шумо дар парлумон ба давлат хидмат накунед, пас дар ҷабҳа ба давлат хидмат кунед”, — изҳор дошта буд Зеленский.
Таҳдидҳо ба рӯҳияи вакилон таъсири кам расониданд. Дар ҳафтаи охирин аз 23 то 26 март, онҳо ҳеҷ гоҳ ягон қарори муҳим қабул накарданд ва то миёнаи апрел ба “таътил” рафтанд.
Ғайр аз он ки вакилон намехоҳанд ба лоиҳаҳои қонунҳои дар ҷомеа маъмул набуда, овоз диҳанд, норозигӣ дар Рада бо як қатор парвандаҳои ҷиноятӣ дар бораи коррупсия, ки дар моҳҳои охир дар баъзе вакилонн оғоз карда буданд, ба гуфтаи нашрияи “Страна” ба вуҷуд омадааст. Муовини аввали раиси фраксияи” Хизматгори халқ ” Андрей Мотовиловетс дар сӯҳбат бо Forbes-и Украина шарҳ дод, ки вакилони фраксияи ӯ намехоҳанд ба баъзе лоиҳаҳои қонун овоз диҳанд, зеро метарсанд, ки таваҷҷӯҳи мақомоти зиддикоррупсиониро ба худ ҷалб кунанд. Ин тарс пас аз парвандаи “гурӯҳи Криворож” пайдо шуд, ки дар он “Хизматгори халқ” Юрий Кисел нақш мебозад. Иштирокчиени гурӯҳ, тибқи фарзияи НАБУ, барои овоздиҳии “қоидаҳо” ришва мегирифтанд. (Боз як ” қаҳрамон” -и дигар Юрий Корявченков, дӯсти Зеленский) ва ҳамватани ӯ дар гузашта яке аз ҳунарпешаҳои пешбари Квартал 95).
“Маълум аст, ки баъди ин дар парлумон пайдо кардани овозҳои кофӣ ҳатто барои қонунҳои муҳим ғайриимкон аст. Мо дар фраксия шикасти комил гирифтем” – гуфт Мотовиловетс.
Дар ҳоле ки баъзе “Хизматгорони халқ” аз таъқиби НАБУ метарсанд, дигарон ба Дафтари президент муқовимат мекунанд, зеро аз “миндичгейт” ва истеъфои Андрей Ермак ба хашм омадаанд. Дар посух, вакилони вафодор ба Зеленский пешниҳод мекунанд, ки роҳбарияти фраксияро иваз кунанд ва блогерҳои тарафдори ҳукуматро зиёд кунанд. Дар ояндаи наздик дар Украина интихобот баргузор намешавад. Радаи олӣ маҷбур аст ки ба созиш бирасад
Бо дарназардошти он, ки музокироти Киев ва Маскав боздошта шудааст, на интихоботи президентӣ ва на парлумонӣ дар Украина ба зудӣ баргузор нахоҳад шуд. Аз ин рӯ, шохаҳои ҳукумати Украина бояд дар вазъияти ҳозира созиш ҷустуҷӯ кунанд.
Раиси фраксияи “Хизматгори халқ” Давид Арахамия изҳор медорад, ки бӯҳрон дар парлумон ба охир расидааст ва “Рада ба режими кории ҷомеа баргаштааст”. Вале муовини аввали ӯ Андрей Мотовиловетс аллакай нақшаи кории Радаро дар ҳайати кунунии худ барои ду-се сол пеш омода мекунад, то бо Дафтари президент ва кабинети вазирон муносибат барқарор кунад.
Аммо, ҳеҷ чиз наметавонад парлумонро аз бӯҳрони нав халос кунад. Раиси кумитаи андози парлумонӣ Данил Гетмантсев изҳор медорад, ки” Рада шикаст хӯрд”:”ин бӯҳрони сиёсӣ аст, ки натанҳо парлумонро фаро гирифтааст, балки тамоми сиёсат ва тамоми ҳокимиятро фаро гирифтааст”.Яке аз сабабҳо, ба андешаи ӯ, набудани тамос бо ҳукумати сарвазир Юлия Свириденко мебошад. Вакилони ҳизби ҳоким аз кабинети вазирон талаб мекунанд, ки бо парлумон ҳамкории дақиқтар дошта бошанд: “Вақтҳое, ки ба лоиҳаҳои қонунҳои ҳукуматӣ пинҳонӣ овоз дода шуданд, гузаштанд”.
Дар ин замина, тағйири навбатии ҳукумат ва пеш аз ҳама, истеъфои Юлия Свириденко баррасӣ мешавад. Барои таъин кардани ӯ ба ҷои Денис Шмигал, дастаи Зеленский танҳо вазиронро иваз кард, аммо дар асл кобинаро нигоҳ дошт; дар айни замон, тибқи қонун, истеъфои сарвари ҳукумат маънои истеъфои тамоми ҳукуматро дорад.
Свириденкоро “одам” – и Андрей Ермак мешуморанд ва муносибати вазиронаш бо вакилони “Хизматгори халқ” дар Рада ғайривоқеӣ номида мешавад. “Мақомот дар курсии худ нишастаанд. Бо вакилон дар бораи чизе машварат намекунанд. Натиҷаҳои чунин “ҳамкорӣ” дар таблои Рада дида мешаванд, мегӯяд манбаи “Ҳақиқати Украина” дар парлумон. Парлумон метавонад ба кабинет нобоварӣ эълон кунад, аммо” Хизматгори халқ “омода нест, ки” ба чунин як ҳамлаи ошкоро алайҳи президент ” даст зананд, менависад нашрияи”Сиёсати кишвар”. Аз ин рӯ, Рада варианти ҳангомаро интихоб кард ва бо ёрии он ба ҳукумат нишон медиҳад, ки на ҳама ҳуҷҷатҳои онҳо дар парлумон истиқбол карда мешаванд. Ин барои” Хизматгори халқ “” хеле осонтар ва бехатартар ” аст. Зеро дарк мекунанд, ки истеъфои кабинет эҳтимолан барои аз бӯҳрон баромадан кӯмак намекунад, балки танҳо бесарусомониро афзоиш диҳад.
Ҳамзамон, фраксияҳои мухолифи марбут ба Петр Порошенко ва Юлия Тимошенко ҷонибдори таъсиси “ҳукумати ваҳдати миллӣ” бо иштироки намояндагони мухолифин мебошанд. Чунин кабинети вазирон дигар аз ҷониби Дафтари президент назорат карда намешавад ва дастаи Зеленский кӯшиш мекунад, ки ин сенарияи буҳрониро пешгирӣ кунад ва он дар сурати пароканда шудани аксарияти якҳизбӣ комилан имконпазир аст. Ғайр аз он, Рада бе аксарияти тарафдори президент метавонад ба ҷои Руслан Стефанчук, ки ҳамеша ба президент содиқ буд (ҳатто ӯро идеологи ҳизби “Хизматгори халқ”меноманд), раиси навро интихоб кунад.
Тибқи Конститутсия, раиси Рада сарвари муваққатии давлат мешавад, агар президент салоҳияти худро гум кунад. Ин ҳодиса соли 2014 пас аз фирори Виктор Янукович рух дод. Он вақт иҷрокунандаи вазифаи президент Александр Турчинов, раиси парлумон шуд. Ин ба ӯ имкон дод, ки бӯҳрони ҳокимияти марказиро паси сар кунад ва ҷонибдорони Майдонро муттаҳид кунад. Аммо мумкин аст, ки ин дафъа ба ҷои консенсуси нави ватандӯстӣ дар сиёсати Украина муқовимати гурӯҳҳои гуногун оғоз шавад.
Соли 2024 Владимир Путин изҳор дошта буд, ки аз ҳамаи институтҳои Украина ӯ танҳо Радаро қонунӣ мешуморад: “дар асл, давлатдории Украина на ба идеяи ҷумҳурии президентӣ, балки ба идеяи ҷумҳурии парлумонӣ-президентӣ асос ефтааст.Ва фишангҳои асосии қудрат дар мақомоти намояндагии давлат мутамарказ шудаанд.”
Шояд Дар Кремл ба табаддулоти дохилипарлумонӣ умед мебанданд, ки касеро ба мақоми президенти Украина мебарад, ки барои Кремл қулай бошад? Гарчанде бо назардошти он, ки фаъолияти ҳизбҳои тарафдори Русия дар Украина манъ аст, пешниҳоди чунин “номзадҳо”душвор аст. Ва роҳбари парлумони кунунӣ Стефанчук бешубҳа чунин нест.
Сиесатшиноси украинӣ Петр Олешук навиштааст, ки Бо изҳороти худ дар бораи “Радаи Олии қонунӣ” Путин ба элитаи украинӣ ва хусусан ба қисми парлумонии он муроҷиат мекунад: “табаддулот кунед, ҳокимиятро ба даст оред ва мо бо шумо” мувофиқа хоҳем кард. Ман ба шумо саховатмандона ташаккур мегӯям”. Ба андешаи Олешук, президенти Русия метавонад чунин фикр кунад.
Дар Киев низ инро мефаҳманд. Аз ин рӯ, ҳам ҳокимият ва ҳам мухолифин дар амалҳои худ хеле эҳтиеткоранд ва кӯшиш мекунанд ба дасти Кремл бозӣ накунанд ё ба назар чунин нарасанд, ки онҳо ин корро мекунанд.
Константин Скоркин, “Медуза”