Чин миёнарав дар ҷанги Эрон: Оё муваффақ хоҳад шуд?

Азбаски ҷанг дар Ховари Миёна моҳи дуюм идома дорад, ки таъминоти ҷаҳонии нерӯи барқро вайрон мекунад ва нархи нафтро ба таври назаррас боло мебарад, Чин кӯшиш мекунад, ки ҳамчун миёнарав дар даст ёфтан ба сулҳ баромад кунад.
Президенти ИМА Доналд Трамп изҳор дошт, ки амалиёти низомии ИМА дар Эрон метавонад дар давоми “ду-се ҳафта” ба анҷом расад, аммо ҳанӯз маълум нест, ки ин чӣ гуна рух медиҳад ва чӣ мешавад.
Чин ба Покистон ҳамроҳ шуд, ки дар ҷанги Амрико ва Исроил алайҳи Эрон миёнарав шавад. Мақомоти Пекин ва Исломобод нақшаи панҷ нуқтаро пешниҳод карданд, ки ба оташбас ва барқарор кардани кори обдараи ҳаётан муҳими Ҳурмузд равона карда шудааст.
Покистон, ки дар гузашта иттифоқчии ИМА буд, ҳоло ба назар мерасад, ки Трампро ба нақши худ ҳамчун миёнарав дар ҷанг бовар кунонидааст.
Бо вуҷуди ин, Пекин, рақиби Вашингтон, дар арафаи музокироти муҳими тиҷоратӣ байни раҳбарони ИМА ва Чин дар моҳи оянда ба ин бозӣ ворид шуд.
Чжоу Юнбяо, коршиноси Ховари Миёна ва директори маркази тадқиқоти Афғонистон дар Донишгоҳи Ланчжоу мегӯяд, ки дастгирии Чин ба ин масъала “хеле муҳим”аст.
“Аз нуқтаи назари ахлоқӣ, сиёсӣ ва дипломатӣ, Чин ҳамаҷониба дастгирӣ мекунад, умедвор аст, ки Покистон метавонад нақши намоёнтар дошта бошад.»
Ин инчунин як нуқтаи гардиш барои Чин аст, ки вокуниши расмии он ба ҷанги Ховари Миёна то ҳол хеле эҳтиёткорона буд. Нақшаи сулҳ пас аз он таҳия шуд, ки вазири корҳои хориҷии Покистон ба Пекин ташриф овард, то дастгирии Чинро дар талошҳои Исломобод барои қатъи низоъ ба даст орад.
Ба назар мерасад, ки кӯшишҳои ӯ муваффақ шуданд. Вазорати корҳои хориҷии Чин гуфт, ки ду кишвар “талошҳои нав барои мусоидат ба сулҳ” мекунанд. Дар изҳороти муштарак ҷонибҳо розӣ шуданд, ки муколама ва дипломатия “ягона варианти қобили ҳалли низоъ” мебошанд ва ба ҳимояи роҳҳои обӣ, аз ҷумла обдараи бастаи Ҳурмузд даъват карданд.
Ин натанҳо дар бораи нафт, балки дар бораи маънои он аст. Чин, бузургтарин воридкунандаи нафти хом дар ҷаҳон, барои чанд моҳи оянда захираҳои кофӣ дорад.
Пекин эҳтимолан нақши миёнаравро интихоб кардааст, зеро ҷанг дар Эрон он чизеро, ки президенти Чин Си Ҷин Пин мехоҳад, зери хатар мегузорад: субот.
Чин барои барқарор кардани иқтисоди дохилии худ ба иқтисоди устувори ҷаҳонӣ такя мекунад, зеро он ба содироти мол дар саросари ҷаҳон такя мекунад.
Мэтт Поттингер, роҳбари чунин барнома дар бунёди дифои демократия гуфт: “агар иқтисоди боқимондаи ҷаҳон аз зарбаи энергетикӣ суст шавад, ин аҳамият нахоҳад дошт. Ҷанги тиҷоратии ИМА бо Чин дар давраи аввали президентии Трамп боиси он шуд, ки соҳибони тиҷорат дар саросари кишвар дар ҷустуҷӯи бозорҳои нав дар қисматҳои гуногуни ҷаҳон буданд.
Дар натиҷа, содироти Чин ба Ховари Миёна дар соли гузашта нисбат ба содирот ба тамоми ҷаҳон тақрибан ду маротиба тезтар афзоиш ефт. Дар айни замон, ин минтақа бозори босуръати рушдёбанда барои мошинҳои барқӣ мебошад ва Чин бузургтарин сармоягузор дар лоиҳаҳои намаккунии об дар Ховари Миёна мебошад.
Ширкати сохтмонии барқии Чин дар Арабистони Саудӣ, Аморати Муттаҳидаи Араб, Уммон ва Ироқ лоиҳаҳо дорад.
Мавҷудияти робитаҳои иқтисодӣ ба Чин кӯмак кард, ки бо кишварҳои гуногуни минтақа, ҳам бо иттифоқчиёни ИМА, ба монанди Арабистони Саудӣ ва ҳам бо рақибон, ба монанди Эрон робитаҳои зич барқарор кунад.
Муносибатҳои Теҳрон ва Пекин даҳсолаҳо тӯл мекашанд. Чин бузургтарин шарики тиҷоратии Эрон аст, ки тақрибан 80% нафти Эронро харидорӣ мекунад.
Чин қаблан дар Шарқи Наздик нақши миёнаравӣ дошт, гарчанде ки муваффақияти маҳдуд дошт.
Дар соли 2023, Пекин ният дорад, ки байни ду рақиби деринаи худ, Эрон ва Арабистони Саудӣ, ки муддати тӯлонӣ дар ҷангҳои ғайримустақим дар Шарқи Наздик иштирок доштанд, созиш ба даст орад.