Амалиёти заминӣ е гуфтушунид?

Ҷанги Амрико ва Исроил бо Эрон ҳафтаи чорум аст, ки идома дорад. Доналд Трамп 22 март аз Эрон талаб кард, ки дар давоми ду рӯз гузаргоҳи Ҳурмуздро кушояд. Дар акси ҳол Трамп таҳдид кард, ки инфрасохтори энергетикии Эронро бомбаборон мекунад.
Корпуси посдорони инқилоби Исломӣ ваъда дод, ки дар посух ба инфрасохтори энергетикии Исроил ва дигар иттифоқчиёни дар Шарқи Наздик будаи ИМА, инчунин ба ҳама гуна иншооти энергетикии минтақа, ки ба ширкатҳои амрикоӣ тааллуқ доранд, зарба мезанад.
Трамп фикрашро дигар мекунад
23 март, чанде пеш аз ба охир расидани мӯҳлати ултиматуми Амрико, Трамп хабар дод, ки ИМА ва Эрон “дар бораи ҳалли пурра ва ниҳоии низоъ дар Ховари Миёна сӯҳбатҳои хеле хуб ва самаранок анҷом доданд” ва аз ин рӯ вай қарор кардааст, ки зарбаҳоро ба нерӯгоҳҳои барқи Э0рон панҷ рӯз ба таъхир гузорад. Маълум нест, ки дар Эрон бо кӣ музокирот сурат гирифтааст.
Эрон чӣ посух доданд?
Оҷонсии иттилоотии Эрон “Тасним “бо истинод ба манбаъ дар сохторҳои қудратии ҷумҳурии исломӣ хабар дод, ки ҳеҷ гуна гуфтушунид сурат нагирифтааст ва Трамп танҳо аз сабаби он ки стратегияи Эрон кор мекунад,” бозгашт ” кардааст. Ин стратегия аз он иборат аст, ки зарари ҷанг ба шумораи ҳарчи бештари кишварҳо пардохта шавад, фишор ба бозорҳои ҷаҳонӣ то Трампро барои қатъ кардани зарбаҳо ба Эрон маҷбур кунанд.
Ба назар мерасад, ки нақшаи аслии ҷанги Амрико ва Исроил комилан ноком шудааст. Инро худи он далел тасдиқ мекунад, ки Трамп ултиматумҳо пешниҳод мекунад ва интиқоли нерӯҳои иловагӣ, аз ҷумла 2500 пиёдагарди баҳрӣ ба Шарқи Наздик ва омодагӣ ба фиристодани гурӯҳи сеюми зарба бо сардории ҳавопаймои “Ҷорҷ Буш” – ро таҳдиди фиристодан мекунад. (ҳоло он ҳавопаймо дар пойгоҳи Норфолк, Вирҷиния ҷойгир аст).
Нақшаи аслӣ чӣ буд?
Тибқи маълумоти The New York Times, он асосан ба идеяи “Моссад” — и истихбороти хориҷии Исроил асос ёфтааст. Директори “Моссад” Давид Барнеа аввал сарвазири Исроил Бинёмин Нетаняху ва сипас маъмурияти Доналд Трампро бовар кунонд, ки пас аз куштори раҳбарони режими Эрон ва зарбаҳои шадид ба инфрасохтори низомӣ, метавонад ба шӯриш алайҳи ҷумҳурии исломӣ оварда расонад.
Ин ҳисоб дуруст набуд. Нерӯҳои интизомии Эрон артиш, полис, Корпуси посдорони инқилоби исломӣ (КСИР), фидоиёни Басиҷ, хадамоти махсус ҳамаи онҳо назорати пурраи кӯчаҳоро нигоҳ медоранд ва ҳама гуна кӯшиши зидди режимро пешгирӣ мекунанд. Нерӯҳои берун аз Эрон, ки қодиранд муборизаи мусаллаҳона бо ҷумҳурии исломиро оғоз кунанд, пеш аз ҳама фидоиёни курд, ки дар Курдистони Ироқ ҷойгиранд, ба амал шитоб намекунанд. Дар натиҷа, режим аз берун суст шуд, аммо аз дохил муттаҳид шуд.
Акнун Трамп чӣ кор мекунад?
Президенти ИМА акнун на дар бораи тағйири режим дар Эрон, балки дар бораи он фикр мекунад, ки чӣ гуна муҳосираи гулӯгоҳи Ҳурмуздро, ки боиси болоравии нархи нафт шуд ва метавонад ба бӯҳрони иқтисоди ҷаҳонӣ оварда расонад, бартараф кунад. Чунин гуфтаҳо, бешубҳа, пеш аз ҳама ба бозорҳо нигаронида шудаанд — бо умеди ором кардани онҳо ва суст кардани болоравии нархҳо.
Ҳамзамон, Трамп роҳи кушодани гулӯгоҳи Ҳурмуздро меҷӯяд. Вай аз иттифоқчиёнаш даъват мекунад, ки киштиҳоро барои ҳимояи киштиҳои боркаш фиристанд, аммо онҳо рад мекунанд, зеро намехоҳанд ба ҷанг дохил шаванд. Тибқи иттилои Politico, Трамп аллакай аз иттифоқчиёнаш навмед шудааст ва омода аст, ки ҳадди аққал бо дастгирии шифоҳии “тадбирҳои зарурӣ дар Гулӯгоҳи Ҳурмузд” қаноатманд бошад — боз ҳам умедвор аст, ки ин ба ором кардани бозорҳо кӯмак мекунад.
Исроил чӣ гуна амал мекунад?
Равиши дигар ба “мушкилоти Ҳурмузд ” аз ҷониби сарвазири Исроил Бинёмин Нетаняху пешниҳод карда мешавад. Вай исрор меварзад, ки ҷанг боз ҳам шиддат бояд гирад. 18 март ҳавопаймоҳои исроилӣ ба кони гази ҷануби Форс дар халиҷи Форс зарба заданд. Тахмин меравад, ки бо огоҳӣ ва тасдиқи ИМА. Ин кон тақрибан 70% истихроҷи гази Эронро ташкил медиҳад. Аз ин истихроҷ тамоми гармидиҳӣ дар Эрон ва инчунин ҳиссаи зиёди гармидиҳӣ дар Ироқ ва Туркия аз ин истихроҷ вобастагии ҷиддӣ доранд (содирот ба он ҷо фавран пас аз зарба боздошта шуд).
Эрон бо зарбаҳо ба корхонаҳои гази Қатар ҷавоб дод ва нархи ҷаҳонии газ фавран боло рафт (Қатар тақрибан 20% тамоми бозори ҷаҳонӣ аст). Эрон аз муҳосираи гулӯгоҳи Ҳурмузд даст намекашад: зеро ин дар асл яроқи боқимондаи Эрон то он даме, ки ӯ онро бомуваффақият бозӣ мекунад, мебошад.
Эрон ба Аврупо таҳдид мекунад
21 март Эрон ду мушакро ба пойгоҳи ҳавоии Бритониё ва Амрико Диего-Гарсия дар ҷазираи хурди маркази уқёнуси Ҳинд партоб кард. Онҳо ба мақсад нарасиданд: яке ба баҳр афтод, дигаре аз ҷониби киштии нобудкунандаи амрикоӣ боздошт шуд. Аммо таъсири асосии ин амалиёт, зоҳиран, нишон додани он буд, ки Эрон мушакҳое дорад, ки метавонанд масофаи чор ҳазор километрро тай кунанд. Эрон қаблан изҳор дошт, ки метавонад мушакҳои ин масофаро истеҳсол кунад, аммо ин корро бошуурона намекунад. Партоби 21 март ба кишварҳои аврупоӣ таҳдид мекунад ва ба ИМА ва Исроил кӯмак хоҳад кард. Эрон гуфтанист ҳоли шумо мисли Қатар ва Аморати Муттаҳидаи Араб, ки мунтазам мавриди ҳамлаи мушакӣ қарор мегиранд, хоҳад буд”.
Эҳтимол, ин таҳдиди холӣ аст: Эрон дорои захираи зиёди мушакҳои дурпарвоз нест ва эҳтимол надорад, ки онҳоро ба миқдори зиёд истеҳсол кунад, то мунтазам ба Аврупо зарба занад ва системаи мудофиаи зиддимушакии онро паси сар кунад. Аммо Эрон метавонад ҳадафи дигаре дошта бошад: Аврупоро бовар кунонад, ки ҷанг бояд хотима ёбад. Баъд чӣ мешавад?
Барои тағйир додани хусусияти ҷанг, ИМА ва Исроил метавонанд ба амалиёти заминӣ даст зананд. То ҳол танҳо сенарияи ҳамлаи хеле маҳдуд — ишғоли ҷазираи Харг дар халиҷи Форс, ки дар он бузургтарин терминали нафти Эрон ҷойгир аст, баррасӣ мешавад.
23 март Трамп ишора кард, ки қарори дипломатӣ имконпазир аст. Вай хабар дод, ки Уиткофф ва Кушнер бо як мансабдори баландпояи эронӣ (ба эҳтимоли зиёд, Қолибоф) гуфтушунид мекунанд ва аллакай дар аксари масъалаҳои асосӣ созишномаҳои асосӣ ба даст оварда шудаанд. Аз ҷумла, Эрон гуиё розӣ шудааст, ки аз таҳияи силоҳи ҳастаӣ даст кашад. Аммо, расман, Эрон ҳамеша изҳор медорад, ки чунин ният надорад.
Эрон изҳор дошт, ИМА танҳо дархост кардааст, ки бо Қолибоф музокирот кунад, аммо то ҳол розигӣ барои ин сӯҳбат нагирифтааст.
“Медуза”